Nazewnictwo

W Polsce przyzwyczajeni jesteśmy do nazywania języka, którym posługują się mieszkańcy Holandii, językiem holenderskim. Czy jest to poprawna nazwa? Czy w Belgii mówią językiem niderlandzkim czy flamandzkim? Poniżej próbuję odpowiedzieć na to pytania

Język niderlandzki

Językiem niderlandzkim posługują się mieszkańcy Holandii, Belgii i Surinamu, a także na Arubie (część Królestwa Niderlandów).

Niderlandzki jest blisko spokrewniony z językiem niemieckim i wykazuje podobieństwo do angielskiego i duńskiego. Języki, które są blisko spokrewnione z niderlandzkim to afrikaans i fryzyjski.

W Holandii język niderlandzki status języka urzędowego uzyskał dopiero w 1995 roku, na mocy nowelizacji ustawy Ogólne prawo administracyjne (Algemene wet bestuursrecht). Nowelizacja tej ustawy taki sam status przyznała językowi fryzyjskiemu.

Język holenderski

Niderlandzki określa się również jako flamandzki i holenderski, co nie zawsze jest poprawnym określeniem.

Język niderlandzki opiera się na dialekcie holenderskiej prowincji Holandia. Z tego względu w języku polskim język niderlandzki nazywamy językiem holenderskim. Druga możliwość taka, że w Polsce używamy skróconej nazwy na Królestwo Niderlandów. My mówimy Holandia i od tej nazwy tworzymy nazwę języka, którym posługują się mieszkańcy tego państwa, czyli język holenderski.

Nazwa język holenderski i język niderlandzki są używane w Polsce wymiennie, przy czym język holenderski pojawia się dużo częściej, niż język niderlandzki. Łatwiej jest wymówić i poprawnie napisać słowo „holenderski” niż „niderlandzki”. Z mojego punktu widzenia słowo „niderlandzki” używa się przy bardziej oficjalnych okazjach, w oficjalnych pismach, na przykład dla oznaczenia katedry, na której wykładane są przedmioty związane z językiem i kulturą Holandii: Katedra Filologii Niderlandzkiej.

Język flamandzki

Język flamandzki to nazwa, która często pojawia się w odniesieniu do języka, którym posługują się mieszkańcy Belgii. Jest to jednak mylne użycie tego pojęcia w stosunku do jednego z trzech języków oficjalnych Belgii, którymi sa właśnie język niderlandzki, francuski oraz niemiecki.

Język flamandzki  to określenie dla grupy dialektów języka niderlandzkiego, używanego przez mieszkańców Flandrii, która jest częścią Belgii. Nazwa „język flamandzki” wzięła się od nazwy Flamandów, grupy etnicznej, posługującej się tym zespołem dialektów.

Standardowy język niderlandzki jest oficjalnym językiem urzędowym na terenie Flandrii od 1973 r.

Różnice między odmianami języka niderlandzkiego w Belgii i Holandii

Pomimo tego, że zarówno Belgowie, jak i Holendrzy posługują się, tak jak udało się ustalić powyżej, tym samym językiem, czyli standardowym językiem niderlandzkim, to różnice między tymi dwoma narodowościami są znaczne. Nie pozostaje to bez wpływu na język, którym się posługują. Mając to samo narzędzie do dyspozycji tak różne nacje jak Belgowie i Holendrzy muszą posługiwać się nim na swój własny i różniący się od siebie sposób.

Przede wszystkim różnica polega w wymowie (w szczególności głosek „ch” oraz „r”). Dodatkowo mieszkańcy Belgii i Holandii używają innych wyrażeń na określenie podobnych zjawisk. Dodatkowo w pismach urzędowych belgijskich zdarza się, że wykorzystywana jest forma grzecznościowa „gij” zamiast „u”. W Holandii „gij” jest uważane za formę archaiczną.

Pomimo, że standardowy język niderlandzki używany w obu krajach jest identyczny pod względem ortografii, oprócz odmienności fonetycznych, istnieją również pewne różnice leksykalne wynikające z regionalnych preferencji dotyczących doboru słownictwa. Wynikają one po części wpływu dominującego w Belgii dialektu brabanckiego.

Oprócz dychotomii dialekt/język standardowy na terenie Belgii wytworzyła się także pośrednia forma języka, niebędąca już konkretnym dialektem, ale również odmienna od języka standardowego. Określana jest ona nazwą tussentaal (dosł. „język pośredni”) lub schoon Vlaams „czysty flamandzki”.

W 1980 r. Holandia i Belgia podpisały traktat o unii języka niderlandzkiego (Nederlandse Taalunie), efektem którego było m.in. wprowadzenie w 1995 r. zmian w oficjalnym słowniku języka niderlandzkiego.